ความเสี่ยงเมื่อแบบฟาซาดไม่มีวิศวกรเซ็นแบบรับรองสถาปนิกต้องรู้ก่อนเลือกทำฟาซาด

เมื่อแบบฟาซาดผ่านการอนุมัติจากเจ้าของโครงการแล้ว ขั้นตอนถัดไปที่สถาปนิกหลายคนมองข้ามคือ "ใครจะเป็นคนคำนวณและเซ็นรับรองโครงสร้างฟาซาดนี้" บริษัทรับเหมาบางรายรับงานโดยอ้างว่า "เคยทำมาเยอะ ไม่มีปัญหา" แต่ในความเป็นจริง ฟาซาดที่ไม่มีวิศวกรเซ็นแบบรับรองอย่างถูกต้อง สามารถกลายเป็นความเสี่ยงที่ย้อนกลับมาที่สถาปนิกเองได้ ทั้งเรื่องการขออนุญาตก่อสร้าง ความปลอดภัยของอาคาร และความน่าเชื่อถือทางวิชาชีพ บทความนี้สรุปความเสี่ยงที่พบบ่อย พร้อมแนวทางป้องกันก่อนมอบงานให้บริษัทรับทำฟาซาด

"เซ็นแบบ" คืออะไร ทำไมไม่ใช่แค่ "ทำตามแบบ"

หลายคนเข้าใจว่าบริษัทรับทำฟาซาดแค่ผลิตและติดตั้งตามแบบที่สถาปนิกออกแบบไว้ก็เพียงพอ แต่ในความเป็นจริง ฟาซาดเป็นองค์ประกอบที่ต้องรับแรงลม น้ำหนักตัวเอง และแรงสั่นสะเทือนของอาคารตลอดอายุการใช้งาน การ เซ็นแบบรับรอง หมายถึง วิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ (กว.) ตรวจสอบและคำนวณโครงสร้างยึดจับ ระบบรับแรง และวัสดุที่ใช้ ว่าเป็นไปตามมาตรฐานวิศวกรรมและกฎหมายควบคุมอาคารจริง ไม่ใช่แค่ "ดูแบบแล้วผลิตตามรูป"

ความแตกต่างนี้สำคัญมาก เพราะแบบที่สถาปนิกออกในขั้น Design Development ยังเป็นแบบแนวคิด (Conceptual) ส่วนแบบที่ใช้ก่อสร้างจริงต้องผ่านการคำนวณโครงสร้างโดยวิศวกรอีกชั้นหนึ่งเสมอ

ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจริงเมื่อแบบฟาซาดไม่มีวิศวกรรับรอง

1. เสี่ยงขออนุญาตก่อสร้างไม่ผ่าน

อาคารหลายประเภทต้องยื่นรายการคำนวณโครงสร้างประกอบการขออนุญาตก่อสร้างหากบริษัทรับทำฟาซาดไม่มีวิศวกรเซ็นรับรองรายการคำนวณ โครงการอาจติดขัดในขั้นตอนขออนุญาต หรือถูกเจ้าหน้าที่ขอเอกสารเพิ่มเติมกะทันหัน ซึ่งกระทบ Timeline ทั้งโครงการที่สถาปนิกเป็นผู้ดูแลอยู่

2. เสี่ยงด้านความปลอดภัยโครงสร้าง

ฟาซาดที่ไม่ผ่านการคำนวณแรงลม (Wind Load) และน้ำหนักอย่างถูกต้อง มีความเสี่ยงหลุดร่อนหรือเสียหายเมื่อเจอสภาพอากาศรุนแรง โดยเฉพาะอาคารสูงหรืออาคารริมทะเลที่รับแรงลมมากกว่าปกติ ความเสียหายที่เกิดขึ้นไม่ได้กระทบแค่ทรัพย์สิน แต่อาจกระทบความปลอดภัยของผู้ใช้อาคารโดยตรง

3. เสี่ยงที่สถาปนิกต้องรับผิดชอบแทน

เมื่อเกิดปัญหากับฟาซาดหลังส่งมอบงาน เจ้าของโครงการมักสอบถามกลับมาที่สถาปนิกก่อนเป็นลำดับแรก แม้ปัญหาจะเกิดจากบริษัทก็ตาม การเลือกผู้เชี่ยวชาญที่มีทีมวิศวกรรมและเอกสารรับรองครบถ้วนตั้งแต่ต้น จึงเป็นการป้องกันความเสี่ยงด้านชื่อเสียงและความรับผิดชอบทางวิชาชีพของสถาปนิกเองด้วย

ผลกระทบที่ตามมา ถ้าไม่ใส่ใจตั้งแต่ต้น

งบประมาณบานปลายจากการแก้ไขทีหลัง

หากพบภายหลังว่าฟาซาดที่ติดตั้งไปแล้วไม่ผ่านการคำนวณที่ถูกต้อง การแก้ไขมักมีต้นทุนสูงกว่าการทำให้ถูกต้องตั้งแต่แรกหลายเท่า ทั้งค่ารื้อถอน ค่าวัสดุใหม่ และค่าแรงที่ต้องทำซ้ำ

โครงการล่าช้า กระทบทั้งแผนงาน

การแก้ไขปัญหาเอกสารหรือโครงสร้างกลางคันมักทำให้โครงการล่าช้ากว่ากำหนดส่งผลต่อแผนการส่งมอบทั้งโครงการ และอาจกระทบความสัมพันธ์ระหว่างสถาปนิกกับเจ้าของโครงการในระยะยาว

สิ่งที่สถาปนิกควรเช็คก่อนเลือกทำฟาซาด

ก่อนมอบงานฟาซาดให้รายใด ควรตรวจสอบ 4 ข้อนี้เป็นอย่างน้อย

• มีวิศวกรที่มีใบอนุญาต กว. ในทีมหรือร่วมงานอย่างเป็นทางการหรือไม่

• สามารถจัดทำรายการคำนวณโครงสร้าง (Structural Calculation) ประกอบการขออนุญาตได้หรือไม่

• มี Shop Drawing สำหรับงานก่อสร้างจริง ไม่ใช่แค่แบบ Presentation

• มีผลงานหรือโครงการอ้างอิงที่ผ่านการตรวจสอบมาตรฐานเดียวกันมาก่อนหรือไม่

สรุป

ฟาซาดที่สวยงามอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากขาดการคำนวณและเซ็นรับรองจากวิศวกรที่ถูกต้อง ความเสี่ยงที่ตามมาทั้งเรื่องการขออนุญาต ความปลอดภัย และความรับผิดชอบทางวิชาชีพ ล้วนส่งผลกระทบกลับมาที่สถาปนิกผู้ออกแบบโดยตรง การเลือกทีมที่มีทีมวิศวกรรมพร้อมเอกสารรับรองครบถ้วนตั้งแต่ต้น จึงเป็นการป้องกันปัญหาที่คุ้มค่าที่สุด

ALPHABET FACADE ให้บริการออกแบบและคำนวณโครงสร้างฟาซาดโดยทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญ พร้อมจัดทำ Shop Drawing สำหรับงานก่อสร้างจริง ทำงานร่วมกับสถาปนิกได้ตั้งแต่ขั้นตอน Design จนถึง Construction